ตำนาน “พระแก้วผลึกหมอก”: การเปรียบเทียบความหมาย ในบริบทวัฒนธรรมสยาม บรู และลาว

Main Article Content

เกียรติศักดิ์ บังเพลิง

Abstract

บทความนี้มุ่งเปรียบเทียบตำนาน “พระแก้วผลึกหมอก” ที่มีความหมายพลวัติตามบริบทวัฒนธรรมสยาม บรู และลาว โดยเมื่ออัญเชิญพระแก้วผลึกหมอกมาจากเมืองประเทศราชคือเมืองจำปาศักดิ์แล้ว ชนชั้นนำสยามได้อธิบาย “การได้พระแก้วผลึกหมอกมา” ด้วยอำนาจบุญบารมีของผู้ปกครอง เป็นพระพุทธรูปองค์เดียว กับพระแก้วขาวที่อยู่ที่เมืองเชียงใหม่ และเป็นเหตุนำความรุ่งเรืองมาแก่บ้านเมือง ขณะที่กลุ่มชาติพันธุ์บรู (จำปาสัก สปป.ลาว) ผู้เป็นข่าที่พบพระแก้วผลึกหมอก ได้ให้ความหมายว่า พระแก้วผลึกหมอกเป็นสัญลักษณ์ศักดิ์สิทธิ์ และเป็นเหตุให้พวกเขากลายเป็น “ข่าพระแก้ว”  ได้รับสถานะพิเศษภายใต้การถูกปกครอง ในปัจจุบัน กลุ่มชาติพันธุ์บรู (ข่า) ได้ถูกกลืนกลายเป็นลาวทางวัฒนธรรมและการปกครอง แม้พระแก้วผลึกหมอกองค์จริงจะประดิษฐานที่ไทย แต่พวกเขาพร้อมกับคนลาวในท้องถิ่น ยังทรงจำและผลิตซ้ำตำนานและจิตวิญญาณความศักดิสิทธิ์ของพระแก้วผลึกหมอก รวมถึงมีการประกอบพิธีบูชาประจำทุกปี  อันสะท้อนให้เห็นพลวัติความหมายของตำนานพระแก้วผลึกหมอกที่มิได้มีความหมายต่อชนชั้นนำสยามเท่านั้น แต่ยังมีความหมายต่อคนท้องถิ่นผ่านการต่อรองนิยามความหมาย


This article is a comparison of the legend of “Phrakaewpluekmok” which has dynamic meaning in the context of Siam, Bru and Lao culture. When bringing Phrakaewpluekmok from Champasak, dominated by Siam, Siamese leaders used a belief of charisma and claimed that Phrakaewpluekmok was proper for a charismatic king only. Previously Phrakaewpluekmok had never been placed in Siam before, and when enshrined at Thai state, Phrakaewpluekmok has sacred force to bring prosperity to the kingdom. Meanwhile, the Bru ethnic group (Champasak, Lao PDR), Kha who discover Phrakaewpluekmok, defined that Phrakaewpluekmok was a sacred thing and was why they became “Khaphrakaew” who received an exceptional status under rule. At present, they integrated into Lao culture and local people have meanfully carried on and reproduced Phrakaewpluekmok’s tale. They pray to Phrakaewpluekmok every day and worship every year. In this way, it exemplifies the dynamic meaning of the legend of Phrakaewpluekmok, while not meaningful to Siam elite, it still has meaning to local Lao people who negotiate its definition.

Keywords

Article Details

Section
บทความวิชาการ