การพัฒนาชุดกิจกรรมเพื่อเสริมสร้างจิตสำนึกสาธารณะในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของเยาวชนชุมชนต้นน้ำแม่ลาว จังหวัดเชียงราย

เนื้อหาบทความหลัก

บุญยืน ทูปแป้น

บทคัดย่อ

     การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาบริบทการพัฒนาจิตสำนึกสาธารณะในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของเยาวชนชุมชนต้นน้ำแม่ลาว จังหวัดเชียงราย 2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อจิตสำนึกสาธารณะในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของเยาวชนชุมชนต้นน้ำแม่ลาว และ 3) เพื่อพัฒนาการพัฒนาชุดกิจกรรมเพื่อเสริมสร้างจิตสำนึกสาธารณะในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของเยาวชนชุมชนต้นน้ำ แม่ลาว จังหวัดเชียงราย ประชากรที่ศึกษาได้แก่ ผู้ปกครองนักเรียน นักเรียน ครูผู้สอนวิชาสังคม ผู้นำชุมชน ผู้อำนวยการสถานศึกษา จำนวน 87 คน นักเรียนในตำบลแม่เจดีย์ใหม่ จำนวน 340 คน ในการศึกษาวิจัยได้เก็บรวบรวมข้อมูลด้วย แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยแบบสร้างข้อสรุปโดยการจำแนกประเภทข้อมูล นอกจากนี้ ยังเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและวิเคราะห์ การถดถอยพหุคูณ (Multiple Regression Analysis)ในการสร้างรูปแบบการพัฒนาจิตสำนึกสาธารณะในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมโดยใช้วิธีการสนทนากลุ่ม (Focus Group Discussion) และตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 7 คน



     ผลการวิจัย พบว่า บริบทการพัฒนาจิตสำนึกสาธารณะในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของเยาวชน ชุมชนต้นน้ำแม่ลาว จังหวัดเชียงราย พบว่า ชุมชนต้นน้ำแม่ลาวมีการจัดกิจกรรมที่ส่งเสริมให้เยาวชนมีส่วนร่วมเล็กน้อย ในขณะที่โรงเรียนมีการส่งเสริมกิจกรรมการพัฒนาจิตสำนึกสาธารณะตามหลักสูตร แต่ยังไม่ได้มีการบูรณาการรายวิชาร่วมกัน และ มีการให้เยาวชนร่วมกิจกรรมบำเพ็ญประโยชน์ อาทิ สำรวจชุมชน เก็บขยะ ทำน้ำหมัก บวชป่า เป็นต้น ในด้านครอบครัวมีการคัดแยกขยะในเบื้องต้น และสอนให้เยาวชนช่วยกันใช้น้ำและไฟฟ้าอย่างประหยัด ทั้งนี้ บางครอบครัวมีการร่วมกิจกรรมปลูกป่า ทำแนวกันไฟ และสร้างฝายชะลอน้ำ เป็นต้น ด้านปัจจัยที่มีผลต่อจิตสำนึกสาธารณะในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมของเยาวชนชุมชน ต้นน้ำแม่ลาว จังหวัดเชียงราย มี 4 ปัจจัย ได้แก่ ปัจจัยด้านการเรียนรู้ด้วยตนเอง ปัจจัยด้านครอบครัว ปัจจัยด้านสังคม และปัจจัยด้านกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิต สามารถทำนายจิตสำนึกสาธารณะในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้ร้อยละ 64.10 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และ .05 ในด้านชุดกิจกรรมเพื่อเสริมสร้างจิตสำนึกสาธารณะในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ของเยาวชนชุมชนต้นน้ำแม่ลาว จังหวัดเชียงราย ประกอบด้วย 6 ชุดกิจกรรม ได้แก่ ชุดกิจกรรมพัฒนาความรู้ ประกอบด้วย กิจกรรมเสริมความรู้ กิจกรรมพัฒนากระบวนการคิด ชุดกิจกรรมพัฒนาเจตคติ ประกอบด้วย กิจกรรมสร้างการมีส่วนร่วม กิจกรรมสำรวจชุมชน และชุดกิจกรรมพัฒนาพฤติกรรม ประกอบด้วย กิจกรรมพัฒนาคุณค่าในตัวเอง และกิจกรรมพัฒนาความคิดบวกเชิงสร้างสรรค์

คำสำคัญ

รายละเอียดบทความ

ประเภทบทความ
บทความ

เอกสารอ้างอิง

เครือวัลย์ แสงโสม. (2556). การพัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่อง ความหลากหลายทางชีวภาพในอ่างเก็บน้ำคลองลำกง อำเภอหนอไผ่ จังหวัดเพชรบูรณ์.สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ ประจำปีงบประมาณ 2556.

เจษฎา หนูรุ่น. (2551). ปัจจัยจิตลักษณะที่ส่งผลต่อจิตสำนึกสาธารณะของนักเรียนช่วงชั้นที่ 3 โรงเรียนสาธิต ในสังกัดมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. ปริญญานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต(การวิจัยและสถิติทางการศึกษา) มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2552). 80นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ. กรุงเทพฯ : แคแน็กซ์ อินเตอร์คอร์ปอเรชั่น.

นลินี อินดีคำ. (2551). ชุดกิจกรรมพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เรื่องสารรอบตัวสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1. ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาหลักสูตรและการสอน มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์.

นิคม สนั่นเครื่อง. (2550). การมีส่วนร่วมของประชาชนต่อการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว จังหวัดหนองคาย. วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตร์มหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฎมหาสารคาม.

นิวัติ เรืองพานิช.(2546). การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

ประเวศ วะสี. (2550). การจัดการความรู้ : กระบวนการปลดปล่อยมนุษย์สู่ศักยภาพ เสรีภาพและความสุข. กรุงเทพฯ: กรีนปัญญาญาณ.

ผ่องศรี นิภาเกษม. (2541). การประเมินการจัดการเรียนการสอนสิ่งแวดล้อมศึกษาตามหลักสูตรประถมศึกษา พุทธศักราช 2521 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2533) ของโรงเรียนสังกัดสำนักงานประถมศึกษาอำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง.

การค้นคว้าแบบอิสระ ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

พรพิชญ์ วิริยากุลภัทร์. (2553). ผลของการใช้ชุดกิจกรรมแนะแนวเพื่อพัฒนาจิตสำนึกสาธารณะของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนธิดาแม่พระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต แขนงวิชาการแนะแนว สาขาวิชาศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

พิริยา นิลมาตร. (2550). ปัจจัยที่ส่งผลต่อจิตสำนึกสาธารณะของนักเรียนช่วงชั้นที่ 4 สำนักงานเขตพื้นการศึกษาจังหวัดร้อยเอ็ด. ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการวิจัยการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
มนัส สุวรรณ. (2539). นิเวศวิทยาของมนุษย์ (Human Ecology).กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์

วรรณภา นิติมงคลชัย. (2551). การพัฒนาแนวทางการดำเนินงานสิ่งแวดล้อมศึกษาระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานในระบบและนอกระบบ .วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาสิ่งแวดล้อมศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2555). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่11. 2555-2559. สืบค้นเมื่อ 2 ตุลาคม 2557, จาก http://www.nesdb.go.th/Default.axpx?tabid395.

หฤทัย อาจปรุ. (2544). ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล ภาวะผู้นำ รูปแบบการดำเนินชีวิตและความสามารถในการเรียนรู้ด้วยตนเอง กับการมีจิตสำนึกสาธารณะของนักศึกษาพยาบาล.วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต (พยาบาลศึกษา) กรุงเทพฯ : บัณฑิตวิทยาลัยจุฬาลงกรมหาวิทยาลัย. เอกสารอัดสำเนา.

Kohlberg, Lawrence. (1976). Moral Stage and Moralization : The Cognitive Development and Behavior. Ed. by Thomas Lickona, NewYork : Holt Rinehart and Winston.